home NL FR print  


Honderd jaar Febelco: een groothandel met geschiedenis

Onze coöperatieve bestaat dit jaar een eeuw. Oorspronkelijk werd de groothandel opgericht met als doel het bereiden en verspreiden van de zogenaamde ‘socialiteiten’, dewelke door alle Belgische apothekers verkocht konden worden. Zelfs na honderd jaar blijft het doel van Febelco onveranderd. Wij staan nog dagelijks in voor de distributie van meer dan 43.000 verschillende farmaceutische producten. Daarbovenop worden er ook nog heel wat extra services aangeboden, die u als klant in uw beroep verder ondersteunen.

Ponskaarten, mastodonten van computers, telefonische bestellingen, bakfietsen en rieten mandjes: het waren maar enkele van de gebruiken van de groothandels Asma, Inter Nos en Lifak. De modernisering van nu geeft een vertekend beeld van de manier waarop een groothandel vroeger zijn werk verrichtte. Met de oprichting van Asma in 1916 kon men zich alleszins niet inbeelden dat het er de dag van vandaag helemaal anders zou uitzien. Nu honderd jaar later staan we voor een nieuw tijdperk en blikt men vol trots en voldoening terug op de voorbije jaren. Febelco, het resultaat van een samenbundeling van krachten, evoluties en een rijke geschiedenis uit het verleden.

2016, een historisch jaartal voor Febelco want de groothandel viert zijn honderdste verjaardag. De oprichting gaat reeds vele jaren terug en startte met de stichting van het Antwerpse Asma cv in 1916, het West-Vlaamse Inter Nos cv in 1924 en het Limburgse Lifak cv in 1965. Deze drie coöperatieve groothandels vertegenwoordigden elk een belangrijke waarde in de verdeling van geneesmiddelen in België. Een steeds groter wordende dreiging voor Belgische groothandelaars-verdelers om ten prooi te vallen aan buitenlandse groepen en de visie dat een samenbundeling van krachten meer overlevingskansen bood in de toekomst, leidden tot de oprichting van Febelco in 2002. De beslissing vloeide voort uit de overtuiging dat deze samenwerking de beste garantie zou bieden voor de toekomst van de zelfstandige apotheker.

Het globale marktaandeel van Febelco groeide hierdoor tot bijna 30%, met een omzet van meer dan 744 miljoen euro. De coöperatieve werd daardoor een zeer belangrijke speler op de Belgische markt en verwierf een plaats in de top 100 van de Belgische bedrijven. Intussen zijn ook deze voorgaande cijfers ruimschoots gestegen naar 43% en 1,3 miljard euro en opereert Febelco met meer dan duizend werknemers vanuit acht verschillende vestigingen over heel België (Brugge, Izegem, Sint-Niklaas, Wijnegem, Olen, Zolder, Kortenberg, Frameries).


Het begon allemaal in 1916 in de woning van apotheker Paul Verstraeten in de Mutsaertstraat te Antwerpen. Meneer Verstraeten had een klein laboratorium waarin hij voor zichzelf verschillende bereidingen uitvoerde. Door middel van financiering van andere apothekers kon dit laboratorium uitgebreid worden zodat op grotere schaal kon gewerkt worden en eveneens bereidingen gemaakt konden worden voor de aangesloten collega’s. Dit zorgde in augustus 1916 voor de oprichting van Asma cv met twaalf aangesloten leden. De groothandel bleek een zeer betrouwbare bron te zijn voor het aankopen van geneesmiddelen aan correcte prijzen. Een klein laboratorium ontpopte zich aldus tot volwaardige groothandel, met later meer vestigingen in Kontich (1966) en Olen (1968). Het concept ‘groothandel’ was gelanceerd, en zo ontstond in het mooie West-Vlaanderen te Izegem in 1924 eveneens de coöperatieve Inter Nos. Deze kwam tot stand doordat een groot aantal apothekers zich samen in een beroepsvereniging hadden gevoegd.

Later breidde ook Inter Nos verder uit met bijhuizen in Oostende, Brugge en Kortrijk, om zo een vlottere bediening van de plaatselijke apothekers te garanderen. Niettegenstaande werd een apotheker toen nog van farmaceutische ‘post’ voorzien door middel van de zogenaamde ‘bakfiets’. In navolging van de andere Belgische provincies werd het idee geopperd om ook in Limburg een farmaceutische coöperatieve op te starten. Aldus ontstond Lifak, dewelke aanvankelijk een overeenkomst afsloot met nv Borgers in Diest. Deze hadden een filiaal in Limburg waardoor alle klanten van Lifak over de hele provincie beleverd konden worden. Later opende ook hun vestiging in Hasselt. Deze Limburgse coöperatieve mocht dan wel niet de grootste zijn, maar volgens hun slogan waren ze wel de tofste!

De oprichting van de drie groothandels bleek de start van een succesverhaal. Echter, de manier waarop alles georganiseerd werd is sterk veranderd tegenover de hedendaagse en gemoderniseerde werking van nu. Dit vergt toch wel enige duiding.

Tot de jaren ’70 werden apothekers rechtstreeks opgebeld door telefonisten voor het opnemen van de bestellingen. De telefonisten kregen een soort ‘bulletin’ van alle klanten-apothekers die ze per dag dienden te contacteren. Zij noteerden vervolgens nog manueel én op papier de doorgegeven bestellingen. Bijgevolg hadden magazijniers het niet altijd even makkelijk met het ontcijferen van ieders geschrift. Af en toe werd er ook gebruikgemaakt van een typmachine. De magazijniers gingen dan met dit besteldocument en hun rieten mandje het hele magazijn rond om telkens halt te houden bij een besteld product. Zo werden er per dag heel wat kilometers afgelegd. Bovendien werden in het prille begin alle producten in het magazijn nog per ‘huis’ geplaatst, wat wil zeggen dat alle leveranciers apart stonden gesorteerd. Het zoeken van een product in het magazijn was al een hele belevenis op zich. De volledigheid van de bestelling werd vervolgens manueel nagekeken, en bij fouten kon iemands naam in het hele magazijn weerklinken. Zo luidde bijvoorbeeld: “Ludgard, breng dit in die hoeveelheid”. Wanneer het hele besteldocument dan volledig was, werden de bestellingen ingepakt en door de ‘chauffeurs’ geleverd met bakfietsen of brommers. Bovendien stelde men als groothandel alles in z’n werk om het voor de apotheker zo aangenaam mogelijk te maken. Het persoonlijke contact ging via de relatiebeheerders (in die tijd de ‘vertegenwoordigers’). Zij bezochten en onderhielden de contacten met de klanten en losten problemen op (ze namen soms zelfs ontbrekende producten mee bij een foute levering). Zij maakten eveneens restornoberekeningen met de hand en het gebeurde ook dat zij meehielpen in het magazijn. Dit is een groot verschil, vergeleken met de automatisering die momenteel aan de dag wordt gelegd.

De overgang naar de modernisering/automatisering werd voornamelijk veroorzaakt door een sterkere concurrentiële druk, een grotere complexiteit van het bedrijfsleven en een stijging van klanten en omzet. Aldus werd er in de groothandels de eerste mastodont van een computer geïnstalleerd, namelijk de IBM 360/20. Deze evolutie liep in het begin niet van een leien dakje: pannes traden op en men moest dag- en nachtwerk verrichten om zoveel mogelijk informatie te herstellen. Bovendien, omwille van de vele kilometers die magazijniers per dag aflegden, werd er intern voor rolbanen gezorgd dewelke het klaarmaken van bestellingen vereenvoudigden. Vanaf deze periode werden producten eveneens alfabetisch geplaatst, en niet meer per leverancier. Bestellingen konden bijgevolg ook afgeprint worden en er werd gewerkt met ponskaarten. Hierdoor konden producten correct en makkelijk geïdentificeerd worden. Aangezien heel wat apothekers minstens driemaal per dag werden opgebeld en binnen de twee uur werden beleverd, ontstond al snel de nood aan een tweede computer (de Univac-computer). Dit maakte de lancering van de zendnota mogelijk. Apothekers hadden zelf nog geen computer ter beschikking maar sommigen maakten wel gebruik van de zogenaamde ‘scorepack’. Dit was een soort van machine dewelke aangesloten werd op het telefoonsysteem via een zogeheten ‘mof’. Apothekers konden productnummers en aantallen ingeven in de scorepacks, dewelke doorgestuurd werden naar de groothandel. Het bidirectioneel en rechtstreeks bestellen bij de groothandel groeide daaruit voort.

In 1994 werd een belangrijke stap gezet in de groei van Asma met de overname van nv Borgers in Diest. Deze groothandel bestaande uit 250 personen had zich reeds weten te redden uit een zwaar verlies omwille van een zware brand in de nacht van 24 op 25 december 1983. Een kortsluiting aan de kerstboom bleek de oorzaak. Gelukkig stond de computer veilig geborgen in het huis ernaast. Borgers wist zich na tien dagen al te redden uit dit grote ongemak door de tijdelijke huur van een gebouw met de voorzieningen van een bakkerij. Een nieuw pand werd later aangekocht en de groothandel breidde steeds verder uit wat uiteindelijk leidde tot de overname door Asma. De witte schorten die voorheen gedragen werden door het personeel van Borgers werden hierdoor afgeschaft en voor iedereen vervangen door een ‘werkkostuum’. In 2000 werd Asma-Borgers officieel Asma genoemd.

Geleidelijk aan realiseerden Asma, Inter Nos en Lifak een steeds grotere omzet, en werd de automatisering meer en meer werkelijkheid. Lifak was de eerste van de drie die met een automaat van start ging.

Het samenwerkingsakkoord tussen de drie coöperatieven en de oprichting van Febelco in 2002 zorgden uiteindelijk voor de centralisatie van onze IT-afdeling. Sindsdien is de groothandel sterk gegroeid. Op een na alle vestigingen hebben intussen een automaat, en sommigen zelfs een OSR. Bovendien werd intussen een hoogtechnologische vestiging geopend in Zolder, het paradepaardje van Febelco en uniek in zijn soort in Europa. Vanuit de verschillende vestigingen worden tegenwoordig meer dan 3.000 klanten beleverd, met meer dan 200 bestelwagens die dagelijks 1,5 keer rond de aarde rijden. Febelco is hierdoor een sterke partner in de distributieketen van de industrie naar de apotheek. Samen met een aantal dochterondernemingen stelt Febelco alles in het werk om zijn klantenservice zo goed mogelijk te optimaliseren. Er is intussen het eigen gamma Febelcare, maar ook allerlei andere pakketten worden voorzien om de klantentevredenheid te garanderen. Terwijl het vroeger nog voldoende was om aanvaard te worden als medewerker als men maar uit “het college” kwam, is er intussen al een zeer doordachte sollicitatieprocedure voor de verschillende functies. Niets wordt aan het toeval overgelaten. Febelco heeft nood aan mensen die leven naargelang hun waarden, die zich tevreden en bovenal betrokken voelen in hun werk en dit kunnen overbrengen naar de klant. Het is enkel op deze manier dat men zich bewust kan zijn van de toekomstige uitdagingen waarmee we als groothandel geconfronteerd zullen worden. Het is net die mentaliteit van ‘eendracht maakt macht’ en de verrijking uit het verleden die de positie van Febelco in de toekomst zal versterken.


WIST JE DAT?

Socialiteiten werden eerst ingevoerd uit Frankrijk en na de Eerste Wereldoorlog zelf bereid vanuit België door leden van de verschillende beroepsverenigingen. Het was een nieuwe benaming voor een bepaalde vorm van farmaceutische specialiteit, bedoeld als strijdmiddel tegen allerhande specialiteiten, maar voornamelijk tegen de producten die in de dagbladen aangekondigd werden.

Socialiteit =

  • Een samengesteld product, met eigen benaming en vergaard zoals een specialiteit.
  • Een bereiding die door de leden van een bepaalde beroepsvereniging gemaakt werd en dewelke men bezorgde aan de vereniging, die ze dan verder aan de leden overhandigde.
  • Een product bereid naar een bepaalde formule, door de vereniging goedgekeurd, en dat alle waarborgen bood van conformiteit.
  • Een product dat aan de apotheken 40 à 50% winst liet, en soms meer.